fbpx

Mexico kỳ thú phần 4: Chichen Itza – Không chỉ là kỳ quan

0 78

(Phuot.vn)Lão pháp sư đứng trên đài cao, ngửa mặt cầu khẩn: “Đất đang khát. Dịch bệnh đang hoành hành. Hỡi chư thần, hãy nhận lấy những phẩm vật hiến tế và giúp chúng tôi”. Nói rồi, lão pháp sư dùng dao đâm thẳng vào ngực tù binh, moi trái tim giơ thẳng lên trời… Hình ảnh buổi tế lễ đầy ám ảnh trong bộ phim Apocalypso (đạo diễn Mel Gibson) về nền văn minh Maya đã tái hiện lại trong tôi khi đứng giữa Chichen Itza- một di sản văn hóa thế giới ở Mexico. 

Cầu trường sinh tử
Bóng đá có lẽ là niềm đam mê lớn nhất của dân Mexico. Một tờ báo nước này đã từng giật tít: “Trong năm vừa qua, GDP giảm 10%, kiều hối mất 20 tỉ, ngành du lịch đang trên bờ phá sản. Và… tồi tệ hơn nữa, bóng đá nước ta đang đứng hàng thứ tư đã bị tụt xuống 33 trên thế giới”.

Trong khi bóng đá chỉ mới bắt đầu tại Anh vào giữa thế kỉ 19, thì trước đó hơn 3000 năm, chơi bóng đã là môn thể thao quá phổ biến của người Mexico. Tuy nhiên, nêú những trận bóng bình thường, thắng thua được phân định bởi một số tiền thưởng thì tại Mexico, kẻ thua cuộc phải trả bằng chính mạng sống của mình…

Sân banh lớn nhất châu Mỹ thời bấy giờ (70mx168m) nằm tại Chichen Itza. Tôi đứng im lặng, tưởng tượng về những trận bóng sinh tử ngày xưa… Hai đội (từ hai đến bốn thành viên mỗi đội), bằng cái hông của mình, phải tìm cách đưa trái banh cao su (nặng từ 3kg-4kg) vào một vòng tròn đá treo trên bờ tường. (ở Chichen Itza, vòng tròn đá cao 6m).

Hai đội tượng trưng cho sự đối đầu giữa thần trên trời và thần dưới lòng đất, trái banh tượng trưng cho mặt trời. Theo tạp chí National Geographic, đội trưởng của đội thua sẽ bị giết. Và đầu của họ có thể sẽ được bọc lớp cao su khác để làm bóng cho trận tiếp theo. Máu của họ sẽ được hiến cho thần linh để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Xung quanh chẳng có ai ngoài tôi và người hướng dẫn nhưng vẫn nghe văng vẳng bên tai có tiếng người. Tiếng nói của hồn ma ngày xưa? Tôi chột dạ. Chàng hướng dẫn chỉ tay về nhóm du khách phía cuối sân bóng: “Họ nói đấy!”. Thật đáng kinh ngạc về trình độ xử lí âm thanh của người Maya trong các công trình kiến trúc. Chiều dài sân bóng là 168m, nhưng đầu này vẫn có thể nghe được những tiếng nói chuyện thì thầm ở đầu kia.

Công trình nổi bật ở Chichen Itza chính là kim tự tháp bậc thang El Castillo cao 25 mét, được xây để quan sát thiên văn và tế lễ. Đây là đài thiên văn cổ nhất của người Maya. Không đồ sộ như các kim tự tháp Ai Cập, nhưng kim tự tháp của người Maya vẫn nổi tiếng không kém vì những bí ẩn của nó làm kinh ngạc giới khoa học. Làm cách nào mà từ ngàn năm, bằng đài thiên văn, người Maya có thể tính được một năm có 365 ngày, chu kì sao Kim xoay quanh mặt trời là 584 ngày (khoa học hiện đại tính là 583,92 ngày)?…

Có lẽ vậy mà kim tự tháp Castillo được nhiều người ghé thăm nhất. Du khách đứng tập trung quanh đấy, ngắm nhìn và đặt câu hỏi với hướng dẫn viên mong tìm được câu trả lời cho chính mình. Những tràng pháo tay cứ rộ lên không ngớt. Vỗ tay tán thưởng? Không. Du khách vỗ tay để thử nghiệm một điều thú vị khác từ công trình này. Đứng giữa trời trống vậy mà vỗ tay một cái, Castillo sẽ vọng lại một tiếng ríu rít như chim hót. (Tôi làm thử và quả thế thật). Người hướng dẫn nói đó là tiếng chim Quetzal- một loài chim linh thiêng của người Maya.

Đứng trước kim tự tháp Castillo, thoạt nhìn, như nhiều du khách, tôi cũng thắc mắc chỉ cần một lối lên đỉnh đền là đủ, sao người Maya lại xây đến bốn? “Người Maya có lí do của họ. Bốn lối lên, mỗi lối 91 bậc thang, cùng với đỉnh tháp trên cùng sẽ là (91×4) +1=365, tương đương với số ngày trong năm. Anh hướng dẫn nói thêm: “ Vào buổi chiều ngày xuân phân (19/3-21/3) và thu phân (22/9-24/9) hằng năm, hàng ngàn người đổ về đây để xem bóng của kim tự tháp đổ xuống lối lên tạo thành hình con rắn thần đang trườn từ đỉnh tháp xuống”.

Trước đây, du khách được leo tận đỉnh tháp để chiêm ngưỡng, nhưng từ năm 2006, chính quyền đã cấm hẳn vì một phụ nữ Mỹ đã ngã chết tại đây. Đành vậy…

Những người Maya trùng tu di tích của tổ tiên họ để lại với mức lương rẻ mạt.

Phía sau hào quang
Đến Chichen Itza, lẫn trong dòng khách du lịch hớn hở nườm nượp đổ về còn có những chiếc bóng lặng lẽ, cam chịu. Đó là những anh chàng đội mũ quả ớt Sombrero truyền thống của người Mexico bán những chiếc mặt nạ rẻ tiền bằng đất nung. Đó là những cô gái mặc váy thêu huipils (rất phổ biến từ thời Maya) bán bưu ảnh. Đó là những tấm lưng trần đẫm mồ hôi của thợ trùng tu di tích đang cúi gằm mặt xuống đất làm việc miệt mài dươí cái nắng chói chang. Đó là những đứa bé rách rưới, đen nhẻm đang xoè tay xin tiền bố thí của du khách. … Họ là con cháu của những người Maya ngày xưa cả đấy.

Người Maya lẫy lừng một thời với nền văn minh đi trước phương Tây hàng trăm năm giờ đây lại nhẫn nhịn kiếm từng đồng từ những di sản tổ tiên họ để lại. Juanito, người bán dạo ở đây, cho biết: “Tôi cũng là người Maya, dòng họ, tổ tiên chúng tôi đều sống tại đây. thế mà giờ đây chúng tôi vẫn phải sống bám vào họ đấy”. Juanito nói đúng, Phần lớn dân địa phương quanh đây, sống bằng nghề bán đồ lưu niệm, hoặc làm công, trùng tu di tích với mức lương rẻ mạt. Hơn một triệu du khách đến đây hàng năm, chi tiêu hàng chục triệu đô la. Nhưng bao nhiêu trong số đó thật sự đến được tay họ?

Tôi mua vài cái mặt nạ và chiếc mũ quả ớt Sombrero. Juanito cầm một nắm hạt cacao bỏ vào tay tôi: “Tiền thối của anh đây”. Tôi còn đang ngơ ngác, anh tiếp: “ Đối với người Maya chúng tôi, hạt cacao chính là tiền đấy. Anh yên tâm không phải tiền giả đâu”. “Thế nào là tiền giả?” “À, hạt cacao rỗng ruột chính là ‘tiền giả’ của người Maya”. Nói rồi Juanito cười lớn và đưa mấy đồng peso (tiền Mexico) lại cho tôi: “Đùa thôi. Chỉ là cho anh biết thêm một điều thú vị nhỏ về người Maya ngày xưa đấy mà”.

BoxChichen Itza nằm phía nam Mexico. Từ năm 600-1250, Chichen Itza là trung tâm kinh tế, chính trị, tôn giáo và cả quân sự của đế chế Maya. Trong thời kì này, có khoảng 50 ngàn cư dân sinh sống.
Từ hơn 1000 năm trước, người Maya đã phát minh ra con số “0”; hiểu được chu kì của sao Kim ( đến thế kỉ 19, khoa học hiện đại mới phát hiện ra); biết chu kì mặt trời là 365 ngày….Người Maya hiện nay còn khoảng bảy triệu người, sống rải rác ở các nước Mexico (miền Nam), El Salvado, Guatemala, Belize và Honduras. Chichen Itza được công nhận là di sản văn hóa thế giới và được bầu chọn là một trong bảy kì quan thế giới mới năm 2007. 

Vòng tròn đá trong những trận bóng sinh tử của người Maya ngày xưa.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Comments
Loading...